Geen enkele andere (psychiatrische) patiënt wordt door de overheid zo gefaciliteerd als een man die kunstmatig op een vrouw wil lijken. Mannen krijgen allerlei vergoedingen, waar vrouwen in vergelijkbare omstandigheden géén recht op hebben.
Het gaat om:
- Borstimplantaten: mannen krijgen borstimplantaten vergoed – vrouwen moeten dat zelf betalen, zelfs als implantaten vervangen moeten worden of vanwege kanker een of beide borsten zijn geamputeerd.
- Vaginaplastiek: mannen krijgen vaginaplastiek vergoed, vrouwen moeten het zelf betalen als er een beschadiging is aan hun vagina, ook na genitale mutilatie geen automatische vergoeding hersteloperatie.
- Lasering: mannen krijgen vergoeding van laserbehandelingen bij gezichtsbeharing uit de basisverzekering. Vrouw met overbeharing moeten dat zelf betalen, vrouwen krijgen hooguit een bijdrage voor een beperkt aantal sessies uit de aanvullende verzekering, afhankelijk van de aanvullende verzekering.
- Cosmetische chirurgie: om hun gezicht te vervrouwelijken. Vrouwen die er vrouwelijker uit willen zien, moeten het zelf betalen.
- Medicatie: levenslange hormonale medicatie wordt volledig vergoed bij mannen. Vrouwen krijgen vrouwelijke hormonen (bijvoorbeeld na de overgang) niet vergoed uit de basisverzekering of aanvullende verzekering.
- Pruik: mannen krijgen bij ‘transistie’ een pruik vergoed. Vrouwen die kaal worden, krijgen geen pruik, alleen bij medische aandoeningen wordt bij vrouwen een pruik vergoed.
(onderaan het artikel nadere uitleg over het al dan niet toekennen van vergoeding).
Mannen hebben dus via de zorgverzekering privileges die vrouwen niet hebben. Er is sprake van ongelijke behandeling, van directe discriminatie.
Er zijn geen medische gronden waarom mannen met genderdysforie zo anders behandeld worden dan vrouwen of dan andere mensen die hun lichaam of identiteit afwijzen. Anorexia patiënten krijgen geen maagverkleining of liposuctie vergoed, terwijl dat goed zou zijn ter bevestiging van hun zelfbeeld.
Wanneer gaat de eerste vrouw in Nederland een procedure aanspannen wegens discriminatie door de zorgverzekeraars? Bijvoorbeeld wanneer ze haar prothese niet vergoed krijgt?
Een half jaar onbetaald verlof
Hier bovenop krijgen mannen die voor ‘transistie’ kiezen bij wijze van experiment van hun werkgevers bij bedrijven en overheidsinstellingen ook nog eens een half jaar betaald verlof van hun werk voor al deze ingrepen. Zij krijgen daarmee meer verlof dan een vrouw krijgt voor aan zwangerschaps- en bevallingsverlof.
Hieronder nader bekeken hoe de verschillen er precies uitzien:
BORSTVERGROTING MANNEN MET GENDERDYSFORIE
Borstvergroting wordt alleen vergoed vanuit de basisverzekering als er nauwelijks of geen sprake is van borstvorming (er is geen inframammaireplooi en het klierweefsel is minder dan 1 cm, aangetoond door een echo).
ZiN concludeert dat, wanneer borstvorming bij een vrouw volledig ontbreekt en de borst daardoor uitgesproken mannelijk oogt, er sprake is van een verminking in de zin van het Besluit zorgverzekering. Mannen worden in dit advies gelijk gesteld met vrouwen. Het hebben van borsten is typerend voor een vrouw. De afwezigheid van borsten kan aanleiding geven tot passabiliteitsproblemen.
Als het niet vergoed wordt, dan subsidie mogelijk via https://www2.formulierdus-i.nl/btv/aanvragen/ (via Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen – Min. van VWS)
€ 3.830, als je operatief borstprothesen laat plaatsen.
€ 13,720, als je een andere operatie laat doen dan het plaatsen van borstprothesen.
BORSTVERGROTING VROUWEN
Vanaf 2017 wordt een borstvergroting met protheses vergoed bij vrouwen die helemaal geen borstvorming hebben. Om in aanmerking te komen voor de vergoeding zal er een echo moeten worden gemaakt waaruit blijkt dat de vrouw minder dan één cm borstweefsel heeft.
Vanuit de basisverzekering worden de kosten voor een borstvergroting alleen vergoed als u een medische indicatie heeft. Een medische indicatie wordt onder meer gegeven nadat u één of beide borsten hebt laten amputeren als gevolg van borstkanker. Sociaal en/of psychisch lijden is geen medische noodzaak. Heeft u ongelijke borsten, maar is het verschil minder dan 2 cupmaten? Dan heeft u geen recht op een kostenvergoeding. Bij een verschil van minimaal 2 cupmaten wordt vanuit de basisverzekering vaak een vergoeding voor een borstverkleining van uw grootste borst gegeven.
Slechts enkele verzekeraars bieden een aanvullende vergoeding voor plastische chirurgie zonder medische indicatie. Deze vergoeding bedraagt minimaal ruim honderd euro en maximaal ruim duizend euro. De volledige kosten van de borstvergroting betaal je hier niet mee, want een borstvergroting kost ongeveer 3.500 tot 5.000 euro. De kosten van deze aanvullende verzekeringen variëren van enkele tientjes tot ruim honderd euro per maand bovenop de premie voor de basisverzekering. Deze aanvullende zorgverzekeringen kiezen vanwege de vergoeding voor de borstvergroting, levert daarom geen besparing op.
ONTHAREN MANNEN MET GENDERDYSFORIE
Wordt vergoed uit de basisverzekering. Hier uitleg van transvisie. Het Zorginstituut Nederland (ZIN)(voorheen College van Zorgverzekeringen (CVZ)) heeft over epilatie een aantal uitspraken gedaan.
Op basis van deze uitspraken:
- Moet epilatie van het gelaat bij baardgroei die ongewenst is, worden vergoed.
- Moet epilatie van de schaamstreek die noodzakelijk is voor de genitale operatie, worden vergoed. Er wordt in het advies geen onderscheid gemaakt tussen trans geïdentificeerde mannen en trans geïdentificeerde vrouwen.
- Wordt epilatie van de borststreek en de ledematen door ZiN niet noodzakelijk geacht en wordt dus ook niet vergoed.
Het is niet helemaal duidelijk hoeveel behandelingen vergoed worden, men gaat uit van ca 10 en vaak daarna nog meer na expliciete toestemming zorgverzekeraar. Sommige verzekeraars lijken volledig te vergoeden, zie voorbeeld van DSW en VGZ hieronder.
ONTHAREN VROUWEN
Wordt niet vergoed in de basisverzekering.
Wordt vergoed via aanvullende verzekering, afhankelijk van de verzekeraar.
Max 750 euro voor ontharen gelaat bij overmatige haargroei (éénmalig) bij Nationale Nederlanden Compleet (hoger bedrag dan dit niet gevonden)
AFNEMEN EN BEWAREN SPERMACELLEN MANNEN MET GENDERDYSFORIE
In het DBC systeem staat: Het verzamelen, invriezen en bewaren van semen is een te verzekeren prestatie, indien verzekerde een interventie ondergaat die gepaard gaat met het risico op subfertiliteit of infertiliteit. Dit geldt ook als bij vastgestelde transseksualiteit verlies van reproductieve functie zal optreden: tot de te verzekeren prestaties behoren: vitrificatie en opslag van eigen eicellen en spermacellen. Zie Transvisie.
AFNEMEN EN BEWAREN EICELLEN VROUWEN
Wordt door de meeste verzekeraars vergoed, zo niet alle, om medische redenen.
AANGEZICHTSCORRECTIE MANNEN
ZIN(voorheen CVZ) heeft in 2007 en in 2010 richtlijnen opgesteld die toegepast dienen te worden bij de beoordeling van een aangezichtscorrectie. Ook is er inmiddels jurisprudentie waarbij een zorgverzekeraar door de rechter veroordeeld is tot het vergoeden van de kosten van de, vooraf aangevraagde, aangezichtscorrecties bij passabiliteitsstoornis. Dit betekent dat een transgender persoon niet als het ervaren gender wordt herkend. Voorbijgangers kunnen bijvoorbeeld een schrikreactie vertonen, of vreemd of niet respectvol reageren. Hier de uitleg van transvisie.
AANGEZICHTSCORRECTIE VROUWEN
Geen vergoeding. Hier is ook niets over te vinden. Je zou verwachten dat vrouwen die voor man worden aangezien ook recht op zouden kunnen hebben en vice versa.
VERGOEDING PRUIK MAN MET GENDERDYSFORIE
Haarwerk wordt voor trans geïdentificeerde mannen vergoed uit de basisverzekering. Er is een limiet per jaar, analoog aan hoe dat bij brillen gaat. De maximumbedragen kunnen variëren per verzekeringsproduct. Wat in beginsel niet vergoed wordt, is een haartransplantatie. In het CVZ standpunt over vergoeding van transzorg (27 maart 2007) staat dit ook zo beschreven.
Als er medische reden is dat een haarwerk niet kan (contra-indicatie) dan kán haartransplantatie dus geïndiceerd zijn en vergoed worden.
Het Zorginstituut Nederland (ZIN) (voorheen het College van Zorgverzekeringen (CVZ)) heeft het standpunt ingenomen dat, onder voorwaarden, een pruik al vóór de genitale operatie vergoed moet worden vanuit de basisverzekering. De voorwaarden die het ZIN noemt, zijn: diagnose transseksualiteit, mannelijke kaalheid bij iemand die als vrouw leeft en maximum vergoeding (in de basisverzekering) van € 443,- (prijspeil 2020). Let op: bij vrijwel alle verzekeraars is een toestemming vooraf vereist. Als je een aanvullende verzekering hebt is soms een duurdere pruik mogelijk. Zie Transvisie.
VERGOEDING PRUIK VROUW
De basisverzekering vergoedt een pruik of haarprothese wanneer je langdurig, volledig of gedeeltelijk kaal bent als gevolg van een medische behandeling of aandoening. Onder een medische aandoening valt geen klassieke mannelijke kaalheid. De vergoeding is bestemd voor een pruik of haarprothese. De meeste verzekeraars vergoeden de kosten voor het aanmeten van een pruik niet.
De maximale vergoeding vanuit de basisverzekering bedraagt in 2024 maximaal € 454,50. Wanneer de pruik of haarprothese duurder is dan de vergoeding uit de basisverzekering, moet je het verschil zelf bijbetalen. Voor personen boven de 18 jaar is ook het eigen risico van toepassing.
ADAMSAPPELVERWIJDERING BIJ MANNEN
Volgens het Zorginstituut Nederland (ZiN) voorheen College van Zorgverzekeraars (CVZ) is reductie van de adamsappel een te verzekeren prestatie wanneer sprake is van een passabiliteitsprobleem, dat zich voor doet als een man-vrouw transseksueel vanwege een prominente adamsappel niet als vrouw wordt herkend(bron ZiN/CVZ Uitspraak 22 maart 2010). ZiN/CVZ vervolgt dat een prominente adamsappel zonder twijfel niet bij een vrouw hoort. Het hebben van een prominente adamsappel kan bij derden twijfels wekken over het geslacht, waardoor mensen in het voorbijgaan een schrikreactie vertonen of bevreemd of niet respectvol reageren. ZiN/CVZ concludeert dat wanneer een passabiliteitsprobleem bestaat de geslachtsverandering in feite is mislukt. De aanwezigheid van prominente adamsappel bij een man-vrouw transseksueel kan als een verminking worden aangemerkt. Zie Transvisie.
STEMVERHOGENDE OPERATIE
Volgens het Zorginstituut Nederland (ZiN) voorheen College van Zorgverzekeraars (CVZ) is een stemverhogende operatie een te verzekeren prestatie wanneer sprake is van een passabiliteitsprobleem dat zich voor doet als een man-vrouw transseksueel vanwege het spreken op mannelijke spreektoonhoogte (lager dan 160 Hz) niet als vrouw wordt herkend, waardoor mensen in het voorbijgaan een schrikreactie vertonen of bevreemd of niet respectvol reageren (bron: ZiN/CVZ Uitspraak 22 maart 2010). ZiN/CVZ concludeert dat als een passabiliteitsprobleem bestaat de geslachtsverandering in feite is mislukt en dat de aanwezigheid van een mannelijke spreektoonhoogte als een verminking kan worden aangemerkt.
